Lời Từ Chối Hoàn Hào – cách nói KHÔNG mà vẫn có được SỰ ĐỒNG THUẬN

Tác giả: William Ury.

Tại sao khi thì là khi lại là Không?

Không ~ có lẽ là từ quan trọng và có sức mạnh nhất trong ngôn ngữ. Hàng ngày, chúng ta thường xuyên gặp các tình huống cần nói “Không” – trong gia đình, nơi công sở, trong xã hội. Bởi vì chúng ta phải nói “Không” để khẳng định, và bảo vệ những gì quan trọng với mình.

Trong cuộc sống luôn tồn tại một nghịch lý:

………càng có nhiều càng thấy thiếu………

………càng làm được việc lại càng được giao thêm việc………

………càng giúp được nhiều người lại càng bị nhờ nhiều hơn………

………và, càng ngày chúng ta càng bị nghịch lý này đày đọa………

………càng phát triển ta càng vất vả, đau khổ và áy náy………

Chúng ta quá coi trọng việc học “thêm” mà lại quên mất học “bớt”.

Chúng ta nói “Có” với quá nhiều việc tốt, rồi cuối cùng không làm tốt việc nào. Chúng ta cổ gắng làm hài lòng tất cả mọi người để không cảm thấy áy náy, cuối cùng lại luôn áy náy vì chẳng làm hài lòng ai.

Thứ duy nhất bình đẳng với tất cả mọi người là thời gian.

Mỗi người đều có một tài sản như nhau – 24 giờ mỗi ngày. Cách bạn đầu tư tài sản này sẽ tạo nên tương lại của bạn. Bạn sẽ thất bại khi cố gắng làm tốt tất cả mọi việc. Bạn cần phải biết mình muốn điều gì, cái gì là quan trọng với mình để biết từ chối những điều không muốn, ít có ý nghĩa với bản thân.

Do đó, Từ Chối là một khoa học của nghệ thuật sống …… vì cuộc sống là sự hòa quyện của Đồng Thuận và Từ Chối

Chúng ta nói Không, có thể với bạn bè, với gia đình, ông chủ, nhân viên, đồng nghiệp hay thậm chí là với chính mình. Từ Chối hay Không Từ Chối như thế nào quyết định đến chất lượng cuộc sống của chúng ta. Đó có lẽ là từ quan trọng nhất cần phải học để nói hiệu quả và lịch sự.

Về vấn đề ngôn ngữ, Tác Giả dùng từ “Những người khác” khi nói đến những người hoặc những bên mà chúng ta phải nói lời Từ chối và dùng đại từ “Họ” để tránh phải nói “ông/bà”. Và việc viết hoa hai từ Đồng Thuận và Từ Chối đề khẳng định tầm quan trọng và mối liên hệ giữa chúng.

Về vấn đề văn hóa, tuy nói lời Từ Chối là một quá trình toàn cầu, nhưng ở nền văn hóa địa phương khác nhau sẽ lại có những dạng khác nhau.

Ví du: Một số nước Đông Nam Á thường tránh dùng từ “Không”, đặc biệt trong những mối quan hệ thân thiết. Dĩ nhiên, ở những nước này, người ta vẫn nói Không, nhưng không trực tiếp. 

Là một nhà nhân loại học, Tác Giả tôn trọng những khác biệt về văn hóa. Đồng thời, Tác Giả cũng tin rằng những nguyên tắc cơ bản trong Từ Chối tích cực có  thể áp dụng ở mọi nền văn hóa khác nhau, tuy rằng cách vận dụng có thể thay đổi theo từng nền văn hóa.

MÓN QUÀ LỚN CỦA TỪ CHỐI:

Mahatma Gandhi: Một lời Từ Chối xuất phát từ sự thú tội thật lòng, còn tốt và hay hơn một lời chấp thuận chỉ để làm vừa ý hay tệ hơn là để tránh phiền hà.

Không – từ có sức nặng nhất và cần thiết nhất trong ngôn ngữ hiện đại, dường như là từ tiêu cực nhất và với rất nhiều người là từ khó nói nhất.

Tuy nhiên, nếu biết cách sử dụng đúng thì từ này sẽ làm chuyển biến mạnh mẽ đến cuộc sống của chúng ta.

Để bảo vệ những gì thỏa mãn nhu cầu của bạn hay của người khác, bạn phải Từ Chối những yêu cầu hay đề nghị không mong muốn, những hành vi sỉ nhục không phù hợp, những tình huống không công bằng, hệ thống không hoạt động hoặc hoạt động mà không hiệu quả.

Nhưng Từ Chối sai cũng có thể khiến mọi người xa lánh, tức giận, thậm chí phá vỡ những thứ ta dày công xây dựng. Vì thế, nói “Không” đúng cách thực sự là một khoa học. 

Bí quyết đưa ra lời Từ Chối mà không làm tổn hại các mối quan hệ, chia quy trình Từ Chối thành 03 (ba) bước: 

  1. Chuẩn bị Từ chối;
  2. Đưa ra Từ chối;
  3. Hoàn tất Từ chối.

Với quy trình này, bạn có thể: 

  • Khẳng định và bảo vệ những quan tâm lớn của mình;
  • Giữ vững quan điểm trước sự lôi kéo,  dụ dỗ, thậm chí đe doạ của người khác;
  • Và quan trọng hơn cả là Từ Chối mà vẫn nhận được sự đồng thuận.

GIAI ĐOẠN 01: CHUẨN BỊ TỪ CHỐI.


Bước 1 – Khám phá điều bạn ủng hộ.

 “Trong sáng tạo khó khăn duy nhất là bắt đầu, cho dù nó là một nhánh cỏ hay một cây sồi.~ James Russell Lowell

Sai lầm lớn nhất chúng ta mắc phải khi Từ chối bắt đầu từ chính lời từ chối. Nhưng trên thực tế, để có được Từ chối tích cực, chúng ta phải đặt Từ chối vào những điều mình Đồng thuận. Thay vì bắt đầu bằng từ “Không”, hãy bắt đầu bằng từ “Có”. Sức mạnh Từ Chối xuất phát từ chính sức mạnh của những gì bạn Đồng Thuận. Đưa ra lời Từ Chối căn cứ vào một sự đồng thuận sâu sắc hơn – đồng thuận với chính mối quan tâm căn bản của bạn và những điều thực sự quan trọng….

Những gì bạn Đồng Thuận là mục đích sâu xa khiến bạn Từ Chối. Bước đầu tiên của phương pháp này là khám phá điều bạn Đồng Thuận đăng sau Từ Chối của bạn. Càng đi sâu vào động lực chính, thỏa thuận của bạn càng thuyết phục và lời Từ Chối càng dứt khoát.

Bước 2 – Tạo Sức Mạnh Cho Lời Từ Chối

  1. Phát huy sức mạnh tích cực của bạn:
  2. Biến nỗi sợ hãi thành “Sự Tự Tin”
  3. Vạch ra một kế hoạch dự phòng: Kế hoạch dự phòng không phải kế hoạch rút lui; Thể hiện quyền lực chứ không phải trừng phạt.
  4. Củng cố kế hoạch dự phòng: Nghĩ ra nhiều kế hoạch; Xây dựng một liên minh thắng lợi.
  5. Dự đoán những hành động của người khác: Tước bỏ cây gậy; Xem xét tình huống xấu nhất.
  6. Đánh giá lại quyết định nói “Không”: Tự đặt 03 (ba) câu hỏi (i). Tôi có muốn nói Không không? (ii). Tôi có nắm thế thượng phong không? (iii). Tôi có quyền không?

Bước 3 – Tôn Trọng Để Được Sự Đồng Thuận.

Frank Barron từng nói: “Đừng bao giờ đánh cắp lòng tự trọng của người khác. Nó không là gì đối với bạn nhưng lại là tất cả đối với họ.”

Bởi vì bạn đã chuẩn bị để đưa ra lời Từ Chối, thử thách tiếp theo của bạn là chuẩn bị cho người khác chấp nhận lời Từ Chối  đó. Nói cách khác, bạn sẽ làm thế nào để người khác dễ dàng chấp nhận lời Từ Chối và tôn trọng ý muốn của bạn? Bạn làm thế nào để tạo ra một kênh liên lạc khiến người khác lắng nghe và thấu hiểu lời từ chối của bạn?

  1. Sức mạnh của Sự Tôn Trọng: Bắt đầu bằng việc tôn trọng bản thân; Nhìn lại; Hãy tôn trọng họ vì lợi ích của bạn;…
  2. Lắng nghe chăm chú: Lắng nghe để thấu hiểu chứ không phải để bác bỏ; Đặt những câu hỏi rõ ràng;…
  3. Công nhận người khác: Công nhận ý kiến của người khác; Hãy để họ biết bạn coi trọng họ; Hãy khiến họ ngạc nhiên bằng sự công nhận;…
  4. Đưa ra lời Từ Chối tích cực theo một ý nghĩa tích cực.
  5. Chuẩn bị, chuẩn bị, chuẩn bị. 

GIAI ĐOẠN 02 –

to be continued…

Advertisements